Van CV-ketel naar duurzame warmte: Twee toekomstbeelden voor een warme Nederlandse gebouwde omgeving in 2030


In september 2017 benaderde Milieudefensie Ecorys met de vraag hoe we op een eerlijke wijze zouden kunnen omschakelen van aardgas naar duurzame warmte. Gezien de internationale klimaatafspraken uit Parijs, de klimaatambities uit het nieuwe regeerakkoord en de groeiende noodzaak om minder afhankelijk te worden van aardgas, is deze vraag sociaal-maatschappelijk zeer relevant.

Het onderzoek richt zich op het verduurzamen van de lage temperatuur warmtevraag van de Nederlandse gebouwde omgeving, met een focus op de woningbouwsector. De omschakeling van aardgas naar duurzame warmte is een lokale tot regionale aangelegenheid. Hierbij worden een groot aantal warmtevoorzieningsoplossingen integraal tegen elkaar afgewogen. Er zijn drie scenario’s doorgerekend: (1) het referentie-scenario – om de effecten van het huidig en voorgenomen beleid in beeld te brengen, (2) het laaghangend fruit-scenario – om de buurten te vinden waarin het met ‘lichte ondersteuning’ al mogelijk is om over te stappen op duurzame warmte, en tenslotte (3), het doelscenario – om de voorwaarden te vinden waaronder voor 80% de Nederlandse woningen het technisch-economisch mogelijk moet zijn om over te stappen van gas naar duurzame warmte.

Belangrijkste resultaten uit de doorrekeningen
In de doorrekening van het doelscenario komt naar voren dat de dominante technologie richting 2030 zal verschuiven van aardgas naar isolatie plus de elektrische warmtepomp (62% van de woningen). Daarnaast groeit in dit scenario het aandeel stadsverwarming van 4% in 2017 naar 18% in 2030. Gebruikte bronnen zijn restwarmte, geothermie, WKO-systemen, en bio-WKKs. De resterende 20% van de woningen blijft aangesloten op aardgas. De belangrijkste driver achter de omschakeling is de verhoging van de energiebelasting op aardgas en het subsidiëren van duurzame alternatieven.

In het laaghangend fruit-scenario en het referentiescenario blijft daarentegen respectievelijk 73,9% en 77,9% van de woningen aangesloten op aardgas in 2030. Dit is echter nog steeds een groot verschil met de huidige situatie, op dit moment wordt ongeveer 96% van de woningen verwarmd met behulp van aardgas. Belangrijkste bijdragen aan de overstap van aardgas naar duurzame warmte in het laaghangend fruit scenario en het referentiescenario is stadsverwarming.

De transitie vormt een substantiële financiële uitdaging voor huishoudens
Door de resultaten van het doelscenario te koppelen aan data van het CBS over het inkomen en het energiegebruik van Nederlandse huishoudens, is tevens onderzocht in hoeverre de benodigde investeringen voor huishoudens een financiële uitdaging zullen vormen voor verschillende typen huishoudens. Op basis van het gemiddelde inkomensniveau en het gemiddelde energiegebruik per buurt zijn de Nederlandse buurten onderverdeeld in zes persona’s. Deze staan symbool voor de ‘typische huishoudens’ die aanwezig zijn in de desbetreffende buurten. 

Het leeuwendeel van de Nederlandse buurten valt in de categorie ‘midden inkomens’ met een laag of hoog energiegebruik (Persona 3 en Persona 4). Voor deze groep ligt de meest voorkomende investering rond de 18.500 euro per huishouden (elektrische warmtepomp plus isolatie). Gegeven de gemiddelde vermogenspositie van huishoudens zal er naar verwachting financiële ondersteuning benodigd zijn om deze investeringen te kunnen maken.

In het rapport van “Van CV-ketel naar duurzame warmte – Twee toekomstbeelden voor een warme Nederlandse gebouwde omgeving in 2030” kunt u verder lezen over welke beleidsmaatregelen er nodig zijn om de omschakeling uit het doelscenario mogelijk te maken. Tevens kunt u meer lezen over de grootte van de financiële uitdaging voor verschillende typen huishoudens, én aan welke aanvullende randvoorwaarden moet worden voldaan om de omschakeling van aardgas naar duurzame warmte een succes te kunnen maken.

Op basis van de modelresultaten van het doelscenario is er tevens een online kaart gemaakt waarop kan worden ingezoomd om het voorkeursalternatief per buurt te kunnen bekijken. Kun jij jóuw buurt terugvinden op deze kaart?

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:

Alexander Oei of Robert Haffner
E mc@ecorys.com
T 010 4538 577