Ecorys heeft financiële stelsel monumentenzorg geëvalueerd

Nederland heeft een lange en rijke historie. Deze historie is uitgetekend in vele prachtige, indrukwekkende en interessante monumenten. De instandhouding van monumenten is kostbaar. Ter compensatie kunnen eigenaren voor de instandhouding van hun Rijksmonument aanspraak maken op verschillende financiële regelingen voor onderhoud, restauratie, herbestemming en verduurzaming.​

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap werkt voortdurend aan de verbetering en actualisatie van dit systeem. Het beleidstraject Erfgoed Telt is hier een voorbeeld van. De verschillende financiële regelingen zijn de afgelopen jaren individueel geëvalueerd op hun werking en effect. De regelingen zijn echter ook sterk met elkaar verbonden. Daarom heeft Ecorys, in het kader van Erfgoed Telt, het bestaande samenhangende financiële stelsel voor monumentenzorg via rijksmiddelen geëvalueerd. De volgende onderzoeksvraag is hierbij leidend geweest:

Hoe kan het financieel instrumentarium optimaal worden ingericht om de restauratie, het onderhoud, de herbestemming, de verduurzaming en de omgevingswaarde van erfgoed zo efficiënt mogelijk te ondersteunen?​

Uitkomsten
Op dit moment geeft het Rijk op jaarbasis ca. €180 miljoen uit aan de financiering van monumentenzorg. De bestudering van het huidige stelsel heeft geleid tot de volgende bevindingen:

• Type regeling: grootste deel van de uitgaven gaan naar IB-aftrek (30%) en de Subsidieregeling Instandhouding Monumenten (25%).
• Type monument: grootste deel van de uitgaven gaan naar gebouwen/woonhuizen (40%), gevolgd door religieuze monumenten (15%) en agrarische gebouwen.
• Type eigenaar: particuliere monumenteigenaren (45%) zijn de grootste groep ontvangers van middelen, gevolgd door verenigingen/stichtingen (20%).

Het onderzoek heeft geleid tot een uitgebreide set aan conclusies. Hieronder staan vier belangrijke conclusies en aanbevelingen. Voor de volledigheid en context wordt u doorverwezen naar het rapport.

• De basis van financiële stelsel voor monumentenzorg is goed op orde. De blijvende betrokkenheid van de overheid bij de monumentenzorg is ook op termijn wenselijk.
• Het huidige stelsel biedt samenhangend geheel, met uitzondering van grote monumenten. Er wordt aanbevolen om een apart financieringsspoor op te zetten voor grote monumenten met een grote onderhouds- en restauratiebehoefte.
• Verduurzaming van monumenten is een belangrijke opgave voor komende jaren. Verduurzamingsmaatregelen als gunstige leenfaciliteit inzetten zijn aanvullende middelen.
• Het huidige stelsel voor fiscale aftrek voor onderhoud staat onder (politieke) druk. Er wordt aanbevolen ook in de toekomst te zorgen voor een (laagdrempelige) regeling waar particuliere monumenteigenaren gebruik van kunnen maken voor onderhoud en/of instandhouding.

Ecorys heeft op uitnodiging van de opdrachtgever de bevindingen gepresenteerd op de brede bijeenkomst rondom Erfgoed Telt op 25 januari in Utrecht. Het rapport is op 9 februari gepubliceerd op de website van het ministerie.

Klik hier om het rapport ‘Samenhangende evaluatie van het financiële stelsel voor monumentenzorg’ te downloaden.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:

​Michel Hek
Manager Regions & Cities                  
T 010 4538 577
E mc@ecorys.com