EXPERTISE

Mobiliteit: Oplossingen voor groeiende drukte

In 2016 werd een historisch klimaatakkoord gesloten in Parijs. Duurzaamheid was al een belangrijk thema, maar door de ambitieuze doelstellingen die de wereld afsprak ligt definitief een andere toekomst voor ons. Het volgende kabinet zal cruciale keuzes voor de duurzame toekomst maken. 

Transport en mobiliteit zijn samen nu al een belangrijke bron van emissies. Ze zijn verantwoordelijk voor een kwart van het Nederlandse totaal. En gezien het CPB een groei van het vervoerde gewicht tot +20% voorspelt tegen 2030, is de toekomstige uitdaging zeer groot. Emissies zijn echter niet de enige uitdaging voor IenM, die het beleid rond deze activiteiten integreert. Toenemende congestie op de weg, verkeersveiligheid, modal shift, de positie van OV in de samenleving, die van NS in het spoor, en de geluidsoverlast van Schiphol zijn belangrijke discussiepunten in de samenleving. 

De groei van transport en mobiliteit is zeker, de logistieke positie van Nederland is uniek, infra moet bijgebouwd worden maar is niet de zaligmakende oplossing. Het heroriënteren van de logistieke ketens via een modal shift en een flankerend prijsbeleid naar spoor en binnenvaart vereist eindelijk een integrale visie.

Als sinds z’n oprichting in 1929 is Ecorys betrokken bij onderzoek naar het verbeteren van de unieke logistieke positie van Nederland. De infrastructuur van havens, snelwegen, spoorwegen, binnenvaart en Schiphol staan hierin centraal. Rotterdam is nog steeds de grootste Europese haven, Amsterdam is de benzinehaven van de wereld. Schiphol de derde grootste hub in West-Europa, en speelt zowel mee op de passagiers als cargo markt. De Brexit biedt kansen. 

De gecombineerde uitdagingen wat betreft economische groei, duurzaamheid en banencreatie vereist meer dan infra. Niet alle partijen stellen dezelfde ruime budgetten uit het verleden voor bouw en onderhoud ter beschikking. Vooral rechtse partijen willen capaciteit uitbreiden, linkse partijen heroriënteren een (aanzienlijk) deel van de budgetten naar OV en een andere marktwerking. Als er al wordt gebouwd zijn onafhankelijke MKBA (Maatschappelijke Kosten Baten Analyses) onmiskenbaar nodig. Een euro kan maar één keer uitgegeven worden. Dus is advies een meerwaarde om te borgen dat het budget aan de meest optimale investering wordt besteed. Ecorys lag aan de basis van de Nederlandse richtlijnen voor MKBA onderzoek, en heeft er decennia ervaring in. 

Het anders oplossen van logistieke ketens door meer gebruik van binnenvaart en spoor is een mogelijke oplossing voor de toenemende wegcongestie en zorgen rond emissies en verkeersveiligheid, daarmee verbonden. Dit vereist een goed uitgewerkte visie op de logistieke markt als geheel. Want er is zeker nog een toekomst voor deze activiteiten. De mainports zijn nog van belang voor de Nederlandse economie. Logistiek kan banen opleveren. Maar aandacht voor de toegevoegde waarde activiteiten wint aan belang ten opzichte van de toekomstige tonnageoverslag. 

Beprijzing van de verschillende modi, zo dicht mogelijk bij hun sociale kosten (dus de transportkosten inclusief een heffing voor hun emissies, verkeersongevallen en congestie) kan een oplossing zijn. Vier partijen kiezen in hun programma voor een ander prijsbeleid voor wegvervoer (verschillende combinaties van personen- en goederenvervoer, GroenLinks, Christenunie, D66 en PvdA). Ook de verlaging van de Motorruituigenbelasting komt als onderwerp terug op tafel (VVD, PVV). Over de kostendekking van ProRail wordt geen duidelijke keuze gemaakt. Het invoeren van een kilometerheffing op de weg is een goede denkpiste, waar vooral de linkse partijen op aansturen. Aangezien zowel Duitsland als België recent een kilometerheffing op de snelwegen invoerden kan Nederland leren van deze voorlopers. Misschien is een kilometerheffing een stap te ver, maar kan een congestieheffing een oplossing bieden voor de modal shift en verduurzaming van transport. Ecorys kan en zal ook bij deze toekomstige stappen betrokken zijn: transportkosten berekenen, prijszetting, belastingen, inschatten van vraaguitval en modal shift zijn onze kerncompetenties.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Jochen Maes (jochen.maes@ecorys.com) of Bart Witmond (bart.witmond@ecorys.com).